Nemrik

Nemrik 9

  • Nazwa projektu:

    Badane w ramach międzynarodowego projektu ratunkowego „Eski Mosul Dam Salvage Project”

  • Typ stanowiska:

    Osada

    Lokalizacja:

    Irak
    Prowincja Dohuk, obecnie terytorium autonomii Kurdystanu
    Iracki odcinek doliny górnego Tygrysu
    Kraina historyczna: Górna Mezopotamia, Asyria

    Datowanie:

    – Neolit preceramiczny (ok. 8000–6500 p.n.e.)
    – Okres późnej epoki brązu: okres mitannijski (XVI–XV wiek p.n.e.) i okres środkowoasyryjski (XIII wiek p.n.e.)
    – Okres przedislamski o niesprecyzowanym datowaniu

Najciekawsze odkrycia:

– Pełen plan osady wczesnoneolitycznej wraz z zachowanymi domami oraz ich wyposażeniem
– Osada prehistoryczna (osada wczesnoneolityczna)
– Osada wiejska z okresu późnego brązu
– Kamienne neolityczne rzeźby, jedne z najstarszych przykładów sztuki figuralnej
– Zabudowa i ceramika mitannijska, w tym unikalny dzban z malowaną dekoracją z przedstawieniem kóz pasących się w zaroślach

Historia badań:

Badane przez misję CAŚ UW w latach:

1985–1989

Typ badań:

Wykopaliska, badania ratunkowe

Kierownicy badań:

Stefan Karol Kozłowski

Instytucje współpracujące:

– Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego
– Iracki Departament Starożytności

Opis stanowiska i badań:

Stanowisko Nemrik 9 zlokalizowane jest w północnym Iraku, w prowincji Dohuk, ok. 4 km na południowy zachód od miejscowości Faidah. Położone jest na lewym brzegu doliny Tygrysu, na wysokim tarasie rzecznym, odciętym z trzech stron dolinami wadi (1,5 km od dawnego koryta rzeki). Pozostałości osady neolitycznej zajmują płaską część terenu o powierzchni ok. 2 ha. Natomiast osadnictwo z okresów historycznych ogranicza się do niskiego tellu w południowej części stanowiska o powierzchni ok. 0,3 ha.

Na terenie wczesnoneolitycznej osady znaleziono około dwudziestu kamiennych figurek. Rzeźby z Nemrik, interpretowane jako przedmioty kultu domowego, są jednymi z najstarszych znanych świadectw sztuki i wierzeń ludów zamieszkujących tereny północnej Mezopotamii. Większość z nich wyobraża głowy zwierząt, głównie ptaków. Dwie są antropomorficzne – jedna, zachowana we fragmentach to figurka kobieca. Kolejna, to rzeźba falliczna, o wysokości 9 cm. Na kamieniu wyryto ludzką twarz z delikatnie podkreślonymi łukami brwiowymi i nosem oraz dużymi ustami z wyraźnie zaznaczonymi zębami. Podwójny zygzak, przechodzący poziomo poprzez policzki i nos, najprawdopodobniej imituje tatuaż.

Bibliografia projektu:

2016 Cummings, L., Yost, C. & Sołtysiak, A. Plant microfossils in human dental calculus from Nemrik 9, a Pre-Pottery Neolithic site in Northern Iraq. Archaeological and Anthropological Sciences.
https://doi:10.1007/s12520-016-0411-3

2015 Sołtysiak, A., Wiercińska, A., & Kozłowski, S. Human remains from Nemrik, Iraq. An insight into living conditions and burial customs in a Pre-Pottery Neolithic village. Paleorient, 41(2), 101–114.

2014 Reiche A. Late Bronze Age pottery from Nemrik (Northern Iraq). In C. Beuge, A. Hausleitmer, M. Luciani. Recent Trends in the Study of Late Bronze Age Ceramics in Syro-Mesopotamia and Neighboring Regions. Proceedings of the workshop held in Berlin, 2–5 November 2006. (=Orient-Archäologie Band 32). Orient-Abteilung des Deutschen Archäologischen Instituts.

2014 Reiche, A. Tell Abu Hafur „East”, Tell Arbid (North-Eastern Syria) and Nemrik (Northern Iraq) as examples of small-scale rural settlements in Upper Mesopotamia in the Mittani period. In D. Bonatz (Ed.), The Archaeology of Political Spaces. The Upper Mesopotamian Piedmont in the Second Millennium BC (pp. 43–60). Berlin, Boston: De Gruyter.

2006 Szostek, K., Głąb, H., & Kaczanowski, K. An analysis of the content of macro- and microelements in the teeth of an Early Neolithic population from Nemrik (Iraq). Studies in Historical Anthropology, vol. 3:2003, 19–29

2002 Kozłowski, S. K. Nemrik. An Aceramic Village in Northern Iraq. Światowit Supplement Series. Warsaw: Institute of Archaeology, University of Warsaw.

2001 Kozłowski, S. K., L’Acheuléen sur le Wadi Faidoune et à Nemrik. In C. Breniquet & C. Kepinski (Eds.) Études Mésopotamiens, Receuil de textes offert a Jean-Louis Huot, Editions Recherche sur les civilisations, Paris, 287–294.

1999 Kozłowski, S. K. The Nemrikian PPN Lithic Industry in Iraq and Syria. In E. Cziesla et al. (Eds.) Den Bogen Spannen… (=Festschrift für Bernhard Gramsch zum 65. Geburstag, Beiträge zur Ur-und Frühgeschichte Mitteleuropas, 20), 313–326.

1997 Kozłowski, S. K., Mazurowski, R. (Eds.). Nemrik 9, Pre-pottery Neolithic Site in Iraq, 4. – Ground and Pecked Stone Industry in the Pre-pottery Neolithic of Northern Iraq, Wydawnictwo UW, Warszawa.

1997 Kozłowski, S. K. The Gods from Nemrik. Al-Rafidan, 18, 33–43

1995 Kozłowski, S. K. Bogowie z Nemriku. In M. L. Bernhard (Ed.). Od Nilu do Eufratu: polska archeologia śródziemnomorska 1981–1994. Warsaw: PCMA, 112–118.

1994 Kozłowski S. K. (Ed.). Nemrik 9, Pre-pottery Neolithic Site in Iraq, 3 – Animal Remains. Wydawnictwo UW, Warszawa.

1992 Kozłowski, S. K. (Ed.) Nemrik 9, Pre-pottery Neolithic Site in Iraq, 2 – House 1/1A/1B, Wydawnictwo UW, Warszawa.

1992 Kemipsty, A., & Kozłowski, S. K. Stone sculptures from the prepottery Neolithc site Nemrik 9 in Iraq. In S. Jakobielski, J. Karkowski (red.), 50 years of Polish Excavations in Egypt and the Near East, Acts of the Symposium at the Warsaw University 1986. Warsaw, 167–170.

1990 Kozłowski, S. K. Nemrik 9. Polish Archaeology in the Mediterranean, 2, 102–111.

1990 Kozłowski, S. K. (Ed.). Nemrik 9: Pre-pottery Neolithic Site in Iraq. 1 – General Report – Seasons 1985–1986. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

1990 Kozłowski, S. K. & Kempisty, A. Architecture of the pre‐pottery Neolithic settlement in Nemrik, Iraq. World Archaeology, Vol. 21, Iss. 3
https://doi.org/10.1080/00438243.1990.9980113

1990 Kozłowski, S. K., Kempisty, A., Mazurowski R., Reiche, A. & Szymczak, K. Second report on the excavations of the Pre-pottery Neolithic site Nemrik 9 in 1986, Saddam’s Dam Salvage Project. Sumer, 46, 13–18.

1990 Kozłowski, S. K., Borkowski, W., Kempisty, A., Mazurowski, R., Szymczak, K. & Reiche, A., Fourth report on the excavations of the Pre-pottery Neolithic site Nemrik 9. Sumer, 46, 26–29.

1990 Kozłowski, S. K., Kempisty, A., Szymczak, K., Mazurowski R., Reiche, A. & Borkowski, W., A preliminary report on the third season /1987 of the Polish excavations at Nemrik 9, Saddam’s Dam Salvage Project. Sumer, 46, 19–24.

1990 Kozłowski, S. K., Nemrik, Il “ricordo della locatià”, L’Umana Avventura, Jaca Books, Milano.

1989 Kozlowski, S. K. Nemrik 9, a PPN Neolithic site in Northern Iraq. Paléorient, 15(1), 25–31.

1989 Kozłowski, S. K. & Szymczak, K. Flint industry from house 1/1a/1b at the PPN site in Nemrik 9, Northern Iraq. Paléorient, Vol. 15, No. 1, 32–42.

1989 Kozłowski, S. K. Nemrik 9, a PPN Neolithic site in Northern Iraq. Paléorient, Volume 15, Issue 15–1, 25–31.

1987 Kozłowski, S. K. & Szymczak, K. Preneolithic site Nemrik 9. In Saddam’s Dam Salvage Project, State Organication of Antiquities, Bagdad, 8–12.

1986 Kozłowski, S.K., Krogulska, M., Reiche, A., & Szymczak, K. Irak. In Kiss, Z. (Ed.) 50 lat polskich wykopalisk w Egipcie i na Bliskim Wschodzie, Warszawa: PCMA, 135–142.

Galeria: