Ghazali

Ghazali

  • Nazwa projektu:

    Ghazali. Projekt prezentacji stanowiska archeologicznego

    Strona projektu:

    www.nubianmonasteries.uw.edu.pl

    Typ stanowiska:

    Stanowisko osadnicze – monastyczne

  • Lokalizacja:

    Sudan
    Prowincja Północna
    Okolice miasta Karima

    Datowanie:

    – okres średniowiecza (VII–XIII wiek)

Najciekawsze odkrycia:

Historia badań:

Badane przez misję CAŚ UW w latach:

2012-

Typ badań:

Wykopaliska, konserwacja i prezentacja stanowiska archeologicznego

Kierownicy badań:

Artur Obłuski

Instytucje współpracujące:

– Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego
– National Corporation of Antiquities and Museums of Sudan
– Qatar-Sudan Archaeological Project
– Qatar Museums Authority

Informacje dodatkowe:

Opis stanowiska i badań:

Stanowisko archeologiczne Ghazali położone jest w północnym Sudanie, ok. 20 km od współczesnej miejscowości Karima. Przedmiotem prowadzonych od 2012 roku badań jest średniowieczny klasztor chrześcijański (VII–XIII wiek) oraz towarzyszące mu pozostałości niewielkiej osady, trzech cmentarzysk oraz stanowisk do wytopu żelaza.

Zabudowania klasztorne koncentrują się wokół wzniesionego na planie bazyliki Kościoła Północnego. Oryginalnie trzy nawy kościoła oddzielone były od siebie kolumnami z czarnego bazaltu, a wzniesione z białego wapienia i wypalanej cegły ściany zdobione były dekoracją malarską. Zewnętrzne powierzchnie ścian pokryte są dziesiątkami graffiti pozostawionych zarówno przez samych mnichów, jak i pielgrzymów odwiedzających Ghazali. Skonstruowany w całości z cegły mułowej Kościół Południowy najprawdopodobniej pełnił funkcje liturgiczne w trakcie przebudowy Kościoła Północnego.

Wolnostojący budynek dormitoriów w szczytowym okresie funkcjonowania klasztoru mógł pomieścić jednocześnie 36 mnichów zakwaterowanych w trzyosobowych sypialniach. W pobliżu znajdował się również refektarz, w którym posiłki spożywano siedząc na okrągłych ceglanych ławach. Badania archeologiczne pozwoliły na zidentyfikowanie kompleksu pomieszczeń gospodarczych przeznaczonych do przygotowywania żywności oraz dwóch zespołów latryn, zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz murów klasztornych, które obsługiwać musiały nie tylko zamieszkujących klasztor mnichów, ale być może również intensywny ruch pielgrzymkowy.

Prace polskiej misji prowadzone były także w obrębie pozostałych stanowisk w Ghazali, w tym trzech cmentarzysk liczących łącznie prawie 1500 pochówków. Szczególnie intensywne badania archeologiczne prowadzone były na Cmentarzysku nr 2, które uważane jest za miejsce pochówku mnichów zamieszkujących klasztor. Pochodzące zarówno z nekropoli, jak i z samego klasztoru, fragmenty inskrypcji nagrobnych tworzą drugi największy zespół tego typu źródeł pisanych znany z obszaru całej średniowiecznej Nubii.

Inne materiały na temat misji:
Rezultaty badań:

Sezon po sezonie„Newsletter PCMA”:

Biuletyn „Archeowieści PCMA”, 33, (2013): Sudański klasztor w al-Ghazali: polscy archeolodzy na tropie porwania sprzed tysiąca lat