powrót do strony głównej
english version
LEW PALMYREŃSKI NOWYM LOGO CENTRUM
zmodyfikowano
10-10-2017

Banganarti

(Hellat Sinada; Tanqasi esh-Sharq)

SUDAN

Górna Nubia, Makuria, Strefa Starej Dongoli, Dolina Nilu Środkowego

Kościół, mauzoleum, centrum pielgrzymkowe, ufortyfikowana osada

 

NAJCIEKAWSZE ODKRYCIA:

  • Dolny Kościół z II poł. VI w. z inskrypcjami greckimi i malowidłami ściennymi z VII-IX w.
  • Górny Kościół pw. Archanioła Rafała (tzw. Rafaelion) z końca X w. z malowidłami ściennymi oraz inskrypcjami w językach greckim i staronubijskim z XIV w.
  • Malowidło ścienne przestawiające Zejście Chrystusa do Otchłani (dolny kościoł), ikona przedstawiająca Marię Orantkę (dolny kościół). Malowidło absydowe przedstawiające króla nubijski pod opieka archanioła, w otoczeniu kolegium apostolskiego (górny kościół), Św. Damian (malowidło ścienne z górnego kościoła); zespół około tysiąca inskrypcji osób odwiedzających (górny) kościół.

DATOWANIE:

  • okres wczesnomakurycki (kon. VI – pocz. IX w.)
  • okres środkowomakurycki (pocz. IX – poł. XI w.)
  • okres późnomakurycki (poł. XI w. – poł. XIV w.)

Dwa kościoły (dolny i górny) pod wezwaniem Archanioła Rafała (VII- XIV wiek), w obu malowidła ścienne oraz inskrypcje greckie i staronubijskie. Fortyfikacje oraz domy mieszkalne intra muros z tego samego okresu.

Wykopaliska pod kierownictwem dr hab. Bogdana Żurawskiego trwają od 2001 roku. Badania prowadzone są we współpracy z Instytutem Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN.

Coroczne raporty wykopaliskowe ukazują się w czasopiśmie PAM (Polish Archaeology in the Mediterranean)

Powierzchnia stanowiska: circa 10 000 m 2

Stanowisko zlokalizowane jest w północnym Sudanie, na prawym brzegu Nilu, pomiędzy III a IV kataraktą nilową, około 7,5 km w górę rzeki od Starej Dongoli.

Komunikacja autobusowa z Chartumem (około 350 km), trzeba wysiąść na przystanku Tanqasi Mustaszfa czyli Tankasi Szpital). Stanowisko leży za wsią (Tankasi esz-Szark), idąc w stronę Nilu, pośrodku gaju palmowego, na skraju pól uprawnych.

Bogdan Żurawski, St Raphael Church I at Banganarti, mid-sixth to mid-eleventh century. An introduction to the site and epoch. African Reports 10, 2012;

Bogdan Żurawski, The Churches at Banganarti, 2002-2006, [w:] Godlewski Włodzimierz i Łajtar Adam (wyd.) Between the Cataracts. Proceedings of the 11th Conference for Nubian Studies, I (PAM Supplement II.1), Warszawa 2008, 303-321;

Bogdan Żurawski, The Anastasis Scene from the Lower Church III at Banganarti ( Upper Nubia), Etudes et Travaux XXI, 162-182;

Adam Łajtar, Late Christian Nubia through Visitors’ Inscriptions from the Upper Church at Banganarti, [w:] Godlewski, Łajtar (wyd.), 321-333

AKTUALIZACJA: grudzień 2013